da-DKkl-GL
Suliniut Nilliasa

Suliniummi sammineqarput meeqqat inuusuttuaqqallu angerlarsimaffimminni persuttaanermik isigisaqartartut imaluunniit nammineerlutik misigisaqartartut. Siunertaq tassaavoq Kalaallit Nunaanni persuttaasarnerup paqumigineqartup nipangiusimaneqarunnaarnissaa. Nuna tamakkerlugu paasisitsiniaanikkut 2013/14-imi Nanup persuttaasarnerup kukkusuuneranik oqariartuut siammarterniarpaa. Suut pisinnaatitaaffiunersut, sumut ikiortissarsiorluni siunnersorneqarnissarlu kiisalu persuttaanaveersaarluni allatut qanoq iliortoqarsinnaanersoq pillugit sumut saaffiginnittoqarsinnaanersoq paasisitsiniaasoqassaaq. Paasisitsiniaaneq sulisunut ulluinnarni meeqqanik inuusuttuaqqanillu angerlarsimaffimminni pisortaanermik misigisaqartartunut, angajoqqaanut pisortaasartunut kiisalu angajoqqaanut pisortarneqartartunut saaffiginnittuuvoq.

Paasisitsiniaanermi aamma kalluarneqassaaq, Kalaallit Nunaata ilaani persuttartittarneq pillugu ikiortissarsiorfissaqannginnera, saaffiginniffissanik neqerooruteqartoqannginnera pissutigalugu.

Inuusuttuaqqat inuunerat pillugu misissuinermi 2011-meersumi takuneqarsinnaavoq, Kalaallit Nunaanni meeqqat 0-iniit 14-inut ukiullit 14 %-ii anaanartik inooqatiminit persuttartittoq takusimagaat. Inuusuttuaqqat sisamaagaangata ataatsip ukiup ataatsip kingulliup ingerlanerani anaanani persuttartittoq takusimasarpaa. Inuusuttuaqqat akornanni 9,7 %-it qatanngutiminnik persuttartittumik isigisaqarsimapput. Misissuinerup takutippaa inuusuttuaqqat taakkua amerlanerpaartaasa aperineqartut akornanni anaanartik sakkortuumik persuttarneqartoq takusimagaat. Aperineqartunit 27 %-it anaanartik ukiup ataatsip qaangiuttup iluani persuttartittoq tusaasimanngikkunikku takusimavaat. Inuusuttuaqqat 13 %-iisa oqaatigaat, anaanartik ukiup ataatsip qaangiuttup iluani sakkortuumik timimigut persuttartittoq takusimallugu.

Misissuinerup aamma takutippaa, inuusuttuaqqat kalaallit meeqqat danskit inuunerannik misissuinermut naleqqiullugu anaanaminnik sakkortuumik persuttarneqartumik isiginnittarsimasut. 35 %-it anaanartik persuttarneqartoq takusimavaat, Danmarkimilu inuusuttuaqqat anaanaminnik persuttartittumik isiginnissimasut 6 %-iupput.
Misissuinerup aamma takutippaa aappariinnermi persuttaattarneq Kalaallit Nunaanni eqqartorneqarneq ajortoq aammalu angerlarsimaffimmi pisartoq.

Misissuinerup takutippaa, peroriartornermi persuttaattunik misigisaqartarsimanerup inersimasunngornermi persuttaasartutut pissuseqalernissaq annertunerulersittaraa. Taassuma saniatigut inuunerup ilaani pisortarneqartutut eqqugaanissaq annertusineqartarpoq.

Nunani Avannarlerni Nunallu Avannarliit avataanni misissuinerni paasisat takutippaat, angajoqqaat akornanni aaqqiagiinngissutit tarnikkut qasoqqasarnermut, annilaangasarnermut, kamassarinnermut, imminut ajoqusertarnermut kiisalu meeqqat inuusuttullu akornanni appasissumik imminut tatiginermut attuumassuteqartut.

Politiit ukiumoortumik kisitsisaataasa, Nuummi qimarnguiup kisitsisaataasa, inuiaqatigiinni inuusuttuaqqat inersimasullu akornanni misissuinerit, suliniutip ”siusissukkut ilaqutariinnut naartusortalinnut iliuuseqarneq”-rup kiisalu misissuinerup ”inuusuttuuneq artornartoq”-p tamarmik takutippaat, Kalaallit Nunaanni qanigisariit akornanni persuttaasarnerup atugaavallaarnerujussua.

Taamaattumik pinaveersaartitsilluni annertuumik periusissiornissaq kiisalu persuttaanermik pinaveersaartitsinissaq immikkut ittumik iliuuseqarnissaq suli pisariqarput.